Baku: Mercedes khóa hai vị trí đầu, nhưng chuỗi sự cố máy móc mới là tâm điểm

Chiếc Mercedes của Andrea Kimi Antonelli dừng lại bên vệ đường Baku khi FP1 mới trôi qua một nửa. Hệ thống thủy lực gục. Tay đua 18 tuổi người Italy bước ra khỏi buồng lái, tháo vô lăng, đi bộ về garage trong cái nóng 30 độ. Phần còn lại của buổi chạy đầu tiên khép lại với anh ở đó, không thêm một vòng nào được ghi vào bảng thời gian. Chưa đầy hai tiếng sau, chính Antonelli leo lên vị trí thứ hai trên bảng thời gian FP2 với 1 phút 43,899 giây, chỉ sau người đồng đội George Russell với 1 phút 43,347 giây. Mercedes khóa trọn hai vị trí đầu.

Khoảnh khắc ấy kể lại gần như toàn bộ câu chuyện ngày thứ Sáu ở Azerbaijan Grand Prix: một đội đua tìm lại tốc độ, và một đường đua đang chống lại tất cả những ai cố chạy nhanh.

Hệ thống thủy lực điều khiển hộp số và một số chức năng lái. Khi nó gục, chiếc xe mất khả năng vận hành an toàn và buộc phải dừng. Mercedes mất gần nửa buổi chạy dữ liệu của một trong hai tay đua trên một đường đua mà mỗi vòng chạy đều quý giá. Việc Antonelli trở lại FP2 và lập tức đứng thứ hai vì thế mang một ý nghĩa khác ngoài tốc độ. Đó là câu chuyện về khả năng thích nghi trong điều kiện thiếu dữ liệu.

Theo dõi cả hai buổi chạy qua bảng thời gian trực tiếp và các đoạn phát lại on-board, tôi để ý một chi tiết ít khi được nhắc đến trong các bản tin. Mặt đường Baku cải thiện liên tục. Mỗi vòng chạy trôi qua, lớp cao su bám xuống mặt nhựa đường dày thêm một chút, và thời gian vòng đua cứ thế rút ngắn. Ai ra đường muộn luôn có lợi thế khách quan so với người chạy đầu. Một phần khoảng cách giữa các đội trên bảng kết quả đến từ đồng hồ, chứ không đến từ chiếc xe.

Đây là kiểu đường phố dài hơn 6 km, với đoạn thẳng dài nhất gần 2,2 km và những khúc cua 90 độ buộc tay đua phải phanh gấp từ tốc độ rất cao. Baku đặt các đội vào một thế lưỡng nan về thiết lập. Đoạn thẳng dài đòi hỏi cấu hình ít lực ép xuống và cánh gió nhỏ để đạt tốc độ tối đa. Nhưng những khúc cua lại cần lực ép và độ bám cơ học. Không có thiết lập nào hoàn hảo cho cả hai, nên mỗi đội buộc phải chọn một sự thỏa hiệp. Chính sự thỏa hiệp đó khiến hệ thống phanh và động cơ phải chịu áp lực lớn nhất trong năm. Cái nóng 30 độ cộng thêm gánh nặng lên hệ thống làm mát.

Mercedes nhanh, nhưng chưa phải bất khả chiến bại

Trên phương diện tốc độ một vòng, Mercedes cho thấy một khoảng cách rõ ràng nhưng chưa mang tính quyết định. Khoảng 0,4 giây là mức chênh giữa Russell và Max Verstappen, người chạy lốp Medium với thời gian 1 phút 44,492 giây. Mức chênh này lặp lại tương đối nhất quán giữa FP1 và FP2. Điều đáng chú ý hơn là Mercedes làm được điều đó dù Antonelli mất gần nửa buổi chạy đầu tiên vì hỏng thủy lực.

Ferrari lại ở một câu chuyện khác. Charles Leclerc và Lewis Hamilton bị bỏ cách khoảng một giây. Với một đường đua mà yếu tố hút gió phía sau xe trước và sức mạnh động cơ có ảnh hưởng lớn, một giây là khoảng cách đáng lo. Nó chưa phải dấu chấm hết cho cuối tuần, nhưng đủ để đội đua phải làm việc xuyên đêm.

Điểm đáng chú ý nằm ở chỗ cả hai tay đua Mercedes đều lọt vào top hai. Đây là tín hiệu về chiều rộng cửa sổ vận hành của chiếc xe trên cấu trúc đường đua này. Một chiếc xe chỉ nhanh với một tay đua trong một điều kiện cụ thể là một chiếc xe mong manh. Một chiếc xe nhanh với cả hai tay đua ở hai trạng thái khác nhau là một chiếc xe có nền tảng. Mercedes đang sở hữu nền tảng đó, ít nhất là trong một vòng chạy.

Ở phía sau, McLaren là đội chịu tổn thất nặng nhất về thời gian chạy. Lando Norris chỉ đứng thứ 14 ở FP1. Oscar Piastri mất phần lớn thời gian vì những vấn đề quanh sàn xe. Một tít báo mô tả tình trạng của McLaren là quá nhiều vấn đề. Đội đua phải xử lý sàn xe hỏng bằng biện pháp tình thế: những sợi dây rút nhựa giữ các tấm vật liệu lại với nhau để chiếc xe có thể tiếp tục ra đường. Chi tiết nhỏ đó nói lên nhiều điều. Đây là cách chữa cháy tại chỗ, và nó không thể kéo dài qua cả cuối tuần. Một miếng vá như vậy có thể giới hạn trần tốc độ của họ trong vòng phân hạng, và cả trong nhịp đua dài.

Williams cũng gặp trục trặc với gói nâng cấp lớn. Carlos Sainz phải dừng xe vì lửa bốc lên ở cụm phanh sau. Đây là dấu hiệu điển hình của những nâng cấp vội vàng: xe mới, chưa kịp kiểm chứng, và hệ thống chưa ăn khớp với nhau. Audi mang một loạt nâng cấp đến Baku, nhưng rồi chỉ lấp vào khoảng giữa bảng ở vị trí 14 và 15. Cuộc đua phát triển ở nhóm giữa đang diễn ra âm thầm, và chưa ai trong số đó biến nâng cấp thành kết quả sạch sẽ trong ngày đầu tiên.

Isack Hadjar trở lại sau ba chặng nghỉ vì chấn thương cổ tay, và gần như ngay lập tức bị chặn đứng bởi vấn đề động cơ hạn chế số vòng chạy. Oliver Bearman mất xe vì động cơ chết máy. Fernando Alonso có dấu hiệu rò dầu. Verstappen phàn nàn qua radio rằng chiếc xe xử lý kém. Trên một đường phố, khi chiếc xe không xoay được ở các khúc cua chậm, tay đua mất hàng phần mười giây ở mọi góc cua, và khoảng cách tích lũy qua một vòng đua có thể trở thành vấn đề lớn.

Nghiêm trọng nhất là cú đâm của Lindblad. Tay đua trẻ đâm mạnh vào tường, chiếc xe hư hỏng nặng, và buổi chạy bị treo bằng cờ đỏ. Trước đó, đường đua đã hai lần kích hoạt xe an toàn ảo vì các sự cố khác nhau. Đây là chi tiết đáng chú ý nhất về mặt thiệt hại: nếu khung xe không thể sửa kịp, tay đua này có thể không tham dự được phần còn lại của cuối tuần.

Đọc toàn bộ danh sách này, một điều khá rõ: vấn đề trung tâm của cuối tuần không phải tốc độ, mà là độ bền. Có ít nhất sáu sự cố cơ khí độc lập được ghi nhận trên khắp đường đua, từ thủy lực, phanh, đến động cơ. Đó là dấu hiệu mong manh, tách rời hoàn toàn khỏi tốc độ đỉnh. Và nó khiến mọi kết luận từ ngày thứ Sáu trở nên mong manh theo.

ngược dòng

Nếu kết quả FP2 được giữ nguyên đến Chủ nhật, Russell sẽ thắng và Mercedes ăn mừng. Nhưng một chiếc xe nhanh nhất trong một buổi chạy 60 phút không nói lên nhiều về khả năng chịu đựng 51 vòng đua liên tục dưới sức ép. Mercedes đã cho thấy họ có thể hỏng hóc ngay cả khi đang nhanh. Antonelli là bằng chứng sống.

Tít báo kiểu Silver Arrows tạo khoảng cách lớn đang bị đẩy lên quá mức. Khoảng cách thật là 0,4 giây trước Red Bull và khoảng một giây trước Ferrari. Trong làng đua xe, 0,4 giây là đáng kể, nhưng chưa đủ để gọi là thống trị, đặc biệt khi nó được đo trong điều kiện mặt đường thay đổi từng phút và trên những bộ lốp khác nhau.

Người ta gọi đó là mảng lề của bản tin thể thao, tôi gọi đó là nơi cất giấu những câu chuyện thật. Phần lớn khán giả chỉ đọc dòng thời gian ở đầu bảng, còn câu chuyện thật nằm ở những dòng phía dưới. Bảng kết quả FP2 không phải bản án cho ngày Chủ nhật. Nó là một bức ảnh chụp ở một thời điểm cụ thể, dưới một nhiệt độ cụ thể, với một lượng xăng cụ thể mà không ai ngoài garage biết chính xác.

Verstappen chạy lốp Medium khi lập thời gian tốt nhất, trong khi Mercedes dùng lốp Soft cho vòng chạy mô phỏng vòng phân hạng. Hai loại lốp, hai mục tiêu khác nhau, hai mức xăng khác nhau. Đem so trực tiếp hai thời gian ấy là một kiểu so sánh lệch thước đo, dù nó vẫn là tất cả những gì chúng ta có để bám vào.

Ferrari bị bỏ lại khoảng một giây, nhưng phần lớn khoảng cách đó có thể đến từ chế độ động cơ và lượng xăng giấu kín, chứ chưa chắc phản ánh nhịp đua thật. Các đội giỏi đến mức che được tốc độ thật của mình trong các buổi chạy tự do. Chính vì thế, mọi so sánh ở FP2 nên được đọc như một giả thuyết, chứ không phải một kết luận.

Nếu phải chỉ ra một đội đang thực sự bất ổn, tôi chọn McLaren. Họ đang ở chế độ sửa chữa kết quả: sàn xe hỏng, thời gian chạy mất đi, một miếng vá tình thế bằng dây rút. Kết quả trên bảng không phản ánh đúng năng lực thật của họ, nhưng nó phản ánh đúng một sự xáo trộn có thật. Và một sự xáo trộn có thật thì khó giấu hơn một khoảng cách tốc độ.

Tôi viết về những người không có chỗ ở đầu bảng xếp hạng, nhưng có tên trong câu chuyện của cuối tuần. Hadjar trở lại sau chấn thương cổ tay và bị động cơ chặn đứng là một ví dụ. Cậu ấy không xuất hiện trên bất kỳ tiêu đề nào về tốc độ, nhưng việc cậu ấy có mặt trên đường đua sau ba chặng nghỉ mới là điều đáng ghi nhận.

Kết luận

Cuộc đua ở Baku sẽ không được định đoạt bởi ai nhanh nhất trong ngày thứ Sáu. Nó sẽ được định đoạt bởi ai còn nguyên vẹn vào tối Chủ nhật. FP3 và vòng phân hạng sẽ là thước đo thật. Nếu Mercedes giữ được khoảng cách trên 0,3 giây khi mọi đội đều chạy hết sức, tốc độ của họ là thật. Nếu chuỗi sự cố máy móc tiếp tục, mọi dự đoán đều có thể bị lật ngược chỉ sau một vòng chạy.

Baku luôn là nơi mà thứ tự trên bảng xếp hạng phải chờ đến khi cờ đích tung xuống mới được coi là thật.